Czy AI zabierze nam pracę? Austriacy chcą wprowadzenia dochodu podstawowego w całej Unii Europejskiej
Czy AI zabierze nam pracę? Austriacy chcą wprowadzenia dochodu podstawowego w całej Unii Europejskiej
10 lipca 2026

Organizator
Zorganizowane przez: WorkRadar.EU
Artykuł
Sztuczna inteligencja rozwija się w rekordowym tempie i coraz mocniej wpływa na rynek pracy. Automatyzacja obejmuje już nie tylko produkcję, ale również administrację, księgowość, obsługę klienta, marketing czy programowanie. Wraz z tym rozwojem pojawia się pytanie, które jeszcze kilka lat temu wydawało się odległą wizją: co stanie się z ludźmi, jeśli część miejsc pracy zniknie?
To właśnie z tego powodu grupa obywateli z Austrii rozpoczęła działania na rzecz wprowadzenia bezwarunkowego dochodu podstawowego (Universal Basic Income – UBI) w całej Unii Europejskiej. Komisja Europejska zarejestrowała Europejską Inicjatywę Obywatelską, co oznacza, że organizatorzy mogą rozpocząć zbieranie podpisów poparcia. Samo zarejestrowanie inicjatywy nie oznacza jednak, że nowe przepisy zostaną wprowadzone.
Czym jest bezwarunkowy dochód podstawowy?
Bezwarunkowy dochód podstawowy to świadczenie pieniężne wypłacane każdemu mieszkańcowi niezależnie od wieku, majątku, dochodów czy zatrudnienia.
Według autorów inicjatywy powinien on spełniać cztery podstawowe warunki:
- być powszechny,
- być przyznawany każdej osobie indywidualnie,
- nie być uzależniony od spełnienia żadnych warunków,
- zapewniać środki wystarczające do godnego życia.
Oznacza to, że świadczenie otrzymywałyby zarówno osoby pracujące, jak i bezrobotni, studenci, emeryci czy przedsiębiorcy.
Dlaczego AI jest głównym argumentem?
Pomysłodawcy inicjatywy przekonują, że rozwój sztucznej inteligencji oraz robotyzacji może doprowadzić do sytuacji, w której liczba dostępnych miejsc pracy będzie stopniowo malała.
Jeszcze kilka lat temu automatyzacja dotyczyła głównie prostych prac fizycznych. Obecnie AI potrafi:
- tworzyć dokumenty,
- analizować ogromne ilości danych,
- tłumaczyć teksty,
- prowadzić obsługę klienta,
- wspierać programistów,
- przygotowywać raporty,
- pomagać w procesach rekrutacyjnych.
Zdaniem organizatorów oznacza to, że w przyszłości utrzymanie obywateli nie powinno zależeć wyłącznie od możliwości sprzedaży swojej pracy.
Ile wynosiłby dochód podstawowy w Polsce?
To jedno z najczęściej zadawanych pytań.
Organizatorzy nie proponują jednej wspólnej kwoty dla całej Unii Europejskiej. Zakładają, że wysokość świadczenia powinna być dostosowana do poziomu życia w każdym państwie i wynosić co najmniej tyle, ile wynosi unijny próg zagrożenia ubóstwem, czyli około 60% krajowej mediany ekwiwalentnego dochodu netto.
Gdyby taki model obowiązywał obecnie, można szacować, że w Polsce bezwarunkowy dochód podstawowy wynosiłby około 3 300–3 600 zł netto miesięcznie na osobę. Nie jest to jednak oficjalna propozycja ani projekt ustawy, lecz szacunek oparty na obecnych danych dotyczących poziomu dochodów.
W krajach takich jak Niemcy, Austria czy Holandia świadczenie byłoby odpowiednio wyższe, ponieważ jego wysokość zależałaby od dochodów osiąganych w danym państwie.
Skąd miałyby pochodzić pieniądze?
To największe wyzwanie całego projektu.
Autorzy inicjatywy twierdzą, że dochód podstawowy nie oznacza tworzenia nowych pieniędzy, lecz inny sposób podziału bogactwa wypracowywanego przez gospodarkę.
Ich zdaniem rosnąca produktywność wynikająca z automatyzacji oraz wykorzystania AI mogłaby finansować część kosztów programu. Jednocześnie przyznają, że system wymagałby odpowiedniego zaprojektowania, aby nie zniechęcał ludzi do podejmowania pracy i nie ograniczał rozwoju gospodarczego.
Czy każdy przestałby pracować?
To pytanie pojawia się niemal zawsze przy okazji dyskusji o dochodzie podstawowym.
Sami organizatorzy inicjatywy przyznają, że jest to jedna z największych wątpliwości. Ich zdaniem ludzie nie pracują wyłącznie dla pieniędzy. Wiele ważnych społecznie zajęć – opieka nad bliskimi, wolontariat czy działalność społeczna – już dziś wykonywanych jest bez wynagrodzenia.
Według zwolenników UBI dochód podstawowy miałby zapewnić bezpieczeństwo finansowe, a nie zastąpić pracę zawodową. Miałby również umożliwić ludziom łatwiejsze przekwalifikowanie się w świecie, w którym sztuczna inteligencja będzie zmieniać rynek pracy coraz szybciej.
Czy Unia Europejska naprawdę planuje wprowadzić UBI?
Na tym etapie – nie.
Komisja Europejska jedynie zarejestrowała Europejską Inicjatywę Obywatelską. Oznacza to, że organizatorzy mogą rozpocząć zbieranie podpisów.
Aby Komisja musiała oficjalnie odnieść się do propozycji, inicjatywa musi uzyskać co najmniej milion ważnych podpisów oraz osiągnąć wymagany próg poparcia w minimum siedmiu państwach członkowskich. Dopiero wtedy Komisja przeanalizuje projekt i przedstawi swoje stanowisko. Nie oznacza to automatycznego przygotowania nowych przepisów.
Co oznacza to dla pracowników?
Na razie nic się nie zmienia.
Nie pojawiają się nowe świadczenia, nie zmieniają się zasady zatrudnienia ani system wynagrodzeń.
Jednak sama inicjatywa pokazuje, że wpływ sztucznej inteligencji na rynek pracy staje się jednym z najważniejszych tematów europejskiej debaty. Coraz więcej ekspertów przewiduje, że w najbliższych latach wiele zawodów zmieni swój charakter, a pracownicy będą musieli regularnie zdobywać nowe kompetencje.
Podsumowanie
Europejska inicjatywa dotycząca bezwarunkowego dochodu podstawowego nie oznacza jeszcze, że Unia Europejska zamierza wprowadzić nowe świadczenie. To dopiero początek procedury obywatelskiej, która wymaga zebrania miliona podpisów i spełnienia wielu formalnych warunków.
Jednocześnie trudno ignorować fakt, że rozwój sztucznej inteligencji coraz mocniej wpływa na sposób wykonywania pracy. AI nie zastąpi wszystkich zawodów, ale z pewnością zmieni wiele z nich. Dlatego najlepszą inwestycją pozostaje rozwój własnych umiejętności, zdobywanie nowych kwalifikacji i gotowość do ciągłego uczenia się. To właśnie pracownicy, którzy potrafią dostosować się do nowych technologii, będą mieli największe szanse na stabilne zatrudnienie i atrakcyjne wynagrodzenie w nadchodzących latach.